Avrupa Birliği (AB), İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) terör örgütleri listesine dahil edilmesi taleplerine şimdilik olumsuz yanıt verdi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, bu kararın AB Adalet Divanı’nın (ECJ) daha önceki bir davasına dayanan yasal bir gereklilikten kaynaklandığını belirtti. Buna göre, IRGC’nin terör listesine alınabilmesi için öncelikle bir AB üyesi ülkedeki yetkili bir ulusal yargı makamının Devrim Muhafızları hakkında yasal bir soruşturma başlatması ve bir ön karar vermesi gerekiyor.
Borrell, söz konusu yasal gerekliliğin yerine getirilmemesi halinde, AB Konseyi’nin Devrim Muhafızları’nı terör örgütleri listesine ekleyemeyeceğini vurguladı. Bu açıklama, Avrupa Parlamentosu ve birçok AB üyesi ülkenin IRGC’yi terör listesine alma yönündeki güçlü siyasi baskısına rağmen geldi.
AB Neden Bu Kararı Aldı?
AB Adalet Divanı’nın (ECJ) 2022 tarihli bir kararı, Borrell’in bu açıklamalarının temelini oluşturuyor. Mahkeme, AB Konseyi’nin 2022 yılında İranlı iki kişi ve bir hizmet şirketine uyguladığı yaptırımları, “yaptırımlara konu olan kararların gerekçelerinin yeterince açıklanmaması” nedeniyle iptal etmişti. Bu karar, AB’nin terör listesine ekleme yaparken çok daha sağlam hukuki gerekçelere ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.
Yasal Süreç Nasıl İşliyor?
Borrell’in ifadesine göre, bir örgütün AB’nin terör listesine dahil edilmesi için iki ana aşama bulunuyor:
- Ulusal Yargı Kararı: İlk olarak, bir AB üyesi ülkenin ulusal yargı makamının ilgili örgüt hakkında bir terör eylemi veya terörle bağlantılı bir soruşturma başlatması ve bu konuda bir yasal karar alması gerekiyor. Bu karar, örgütün terör faaliyetleriyle bağlantısını hukuken kanıtlamalıdır.
- AB Konseyi Değerlendirmesi: Ulusal yargı makamından bu yasal karar çıktıktan sonra, AB Konseyi bu kararı değerlendirerek örgütü terör listesine alıp almama konusunda siyasi bir karar verebilir.
Bu sıralama, AB’nin yasal çerçevesine uygun hareket etme zorunluluğunu ortaya koyuyor ve siyasi iradenin ötesinde hukuki adımların atılması gerektiğini gösteriyor.
Siyasi Baskılar ve Gelecek Adımlar
Avrupa Parlamentosu, geçtiğimiz aylarda İran’daki protestolar ve insan hakları ihlallerine tepki olarak Devrim Muhafızları’nın terör örgütleri listesine alınması yönünde oy kullanmıştı. Benzer şekilde, bazı AB üyesi ülkeler de bu yönde çağrılar yapmıştı. Ancak Borrell’in açıklamaları, bu siyasi iradenin hukuki zemine oturması gerektiğini ortaya koyuyor.
Bu durum, Devrim Muhafızları’nın terör listesine alınması için sürecin şimdi bir AB üyesi ülkenin ulusal yargı sisteminde başlaması gerektiği anlamına geliyor. Hangi ülkenin bu adımı atacağı ve sürecin ne kadar süreceği belirsizliğini koruyor. AB’nin bu kararı, hem İran ile ilişkileri hem de AB’nin kendi içindeki hukuki ve siyasi dengeyi gözler önüne seriyor.