İran, nükleer programı ve bölgesel politikaları konusunda uluslararası kamuoyuna ve özellikle Amerika Birleşik Devletleri’ne karşı tavizsiz bir duruş sergiledi. Ülkenin ruhani lideri Ali Hamaney, nükleer çalışmalarından geri adım atılmayacağını ve uranyum zenginleştirme oranının %60’ta kalmaya devam edeceğini kesin bir dille ifade ederken, Devrim Muhafızları Komutanı Tümgeneral Hüseyin Salami ise ABD’nin bölgedeki üslerini hedef almaktan çekinmeyeceklerini açıkladı. Bu sert çıkışlar, Viyana’da süren nükleer müzakerelerin geleceği hakkında soru işaretleri yaratıyor.
Hamaney ve Salami’den gelen bu açıklamalar, bir yandan ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin diplomasi çağrılarına bir yanıt niteliği taşırken, diğer yandan İran’ın bölgesel ve nükleer meselelerdeki kararlılığını bir kez daha vurguluyor.
Tahran’dan Nükleer Programda Tavizsiz Duruluk
Hamaney’den Net Mesajlar: %60 Zenginleştirme Sürecek
İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, ülkesinin nükleer programına ilişkin kırmızı çizgilerini net bir şekilde çizdi. Hamaney, nükleer çalışmalarının bilimsel ve barışçıl amaçlar taşıdığını vurgulayarak, bu alanda hiçbir taviz verilmeyeceğini belirtti. Özellikle %60 oranında uranyum zenginleştirmesinin devam edeceğini açıklayan Hamaney, bu seviyenin ülkenin mevcut ihtiyaçları doğrultusunda belirlendiğini savundu.
Bu açıklama, nükleer silah yapımı için gerekli olan %90 seviyesine oldukça yakın bir oran olan %60 zenginleştirmenin, uluslararası toplumda yarattığı endişeleri daha da artırırken, İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile olan denetim kısıtlamaları da bu endişeleri körüklüyor. Hamaney, “İran’ın nükleer programını uluslararası denetime açma karşılığında bazı kazanımlar elde edebileceği yönündeki görüşler yanlıştır. İran’ın mevcut ihtiyaçları %60 zenginleştirmeyi gerektirmektedir ve bu seviyenin altına inmeyeceğiz,” ifadelerini kullandı.
Bölgesel Gerilim: ABD Üsleri Hedefte mi?
Devrim Muhafızları Komutanı Salami’den Sert Uyarılar
İran Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı Tümgeneral Hüseyin Salami ise ülkesinin askeri ve bölgesel duruşuna ilişkin çok daha sert mesajlar verdi. Salami, ABD’nin bölgeden çekilmesi yönündeki taleplerini yineleyerek, aksi takdirde Amerikan üslerinin hedef alınacağını açıkça ifade etti. Salami, “ABD, bölgeden çıkmayı kabul etmediği sürece üsleri hedefimiz olacaktır. İran, bölgedeki güç dengelerini değiştirecek bir konuma sahiptir ve düşmanlarımıza karşı her zaman teyakkuz halindeyiz,” dedi.
Bu tehditvari açıklamalar, özellikle Irak ve Suriye gibi bölgelerde bulunan ABD askeri varlığına yönelik potansiyel misillemelerin sinyalini veriyor. İran’ın desteklediği milis güçlerin bölgedeki Amerikan hedeflerine yönelik geçmiş saldırıları göz önüne alındığında, Salami’nin sözleri bölgedeki gerilimi tırmandırma potansiyeli taşıyor.
Viyana Görüşmeleri ve Uluslararası Tepkiler
Biden Yönetiminin Diplomatik Yaklaşımı
İran’dan gelen bu restleşme, 2015 tarihli Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) olarak bilinen nükleer anlaşmayı canlandırma çabaları kapsamında Viyana’da devam eden müzakereler öncesinde geldi. ABD Başkanı Joe Biden, göreve geldiğinden bu yana diplomasi yoluyla İran’ın nükleer silah edinmesini engelleme hedefini defalarca dile getirdi. Biden yönetimi, anlaşmaya geri dönme ve İran’ın nükleer kısıtlamalarına uyması karşılığında yaptırımları kaldırma konusunda istekli olduğunu belirtse de, Tahran’dan gelen son açıklamalar müzakere masasında esnekliğin sınırlı olabileceğini gösteriyor.
Uluslararası toplum, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini yakından takip ederken, özellikle %60 seviyesine çıkılması, nükleer silahlanma endişelerini artırıyor. Bu oran, nükleer silah yapımında kullanılan %90 seviyesine teknik olarak kısa sürede ulaşılabilecek bir eşik olarak kabul ediliyor. Bu durum, diplomatik çabaların önemini daha da artırırken, müzakerelerin karmaşıklığını da gözler önüne seriyor.
İran’ın bu kesin duruşu, nükleer programı ve bölgesel siyaseti üzerindeki uluslararası baskıyı artırma potansiyeli taşıyor. Gelecek dönemde Viyana’daki müzakerelerin seyrinin, bu restleşmenin ışığında nasıl şekilleneceği merak konusu.